{"id":93798,"date":"2021-02-28T08:05:05","date_gmt":"2021-02-28T14:05:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=93798"},"modified":"2021-03-05T11:50:39","modified_gmt":"2021-03-05T17:50:39","slug":"academico-de-fisica-publico-articulo-en-revista-nature-communications","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/ciencia\/academico-de-fisica-publico-articulo-en-revista-nature-communications\/","title":{"rendered":"Acad\u00e9mico de F\u00edsica\u00a0public\u00f3 art\u00edculo\u00a0en\u00a0revista\u00a0<em>Nature\u00a0Communications<\/em>\u00a0"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"2\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Se t<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">ata de\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u201cLa cicatrizaci\u00f3n cu\u00e1ntica omnipresente no previene la\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">ergodicidad<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u201d,<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">de\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Sergio Lerma Hern\u00e1ndez y sus colegas<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de la UNAM, la UAM y la U.\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Yeshiva<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de Nueva York<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"2\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">La revista es una de las m\u00e1s importantes del mundo, con un factor de impacto 12, coment\u00f3 el acad\u00e9mico<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_93799\" style=\"width: 730px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-93799\" class=\"size-full wp-image-93799\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-1.jpg\" alt=\"\" width=\"720\" height=\"384\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-1.jpg 720w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-1-300x160.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-93799\" class=\"wp-caption-text\">La revista\u00a0<em>Nature\u00a0Communication<\/em>s\u00a0public\u00f3\u00a0un\u00a0art\u00edculo en el que\u00a0intervino\u00a0el\u00a0acad\u00e9mico e investigador\u00a0Sergio Lerma Hern\u00e1ndez<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Claudia Peralta V\u00e1zquez<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">8<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">02<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">20<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">21, Xalapa,\u00a0<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Ver.-<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">La revista\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Nature<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Communications<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, una de m\u00e1s importantes del mundo, con un factor de impacto 12, de la\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Nature<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Publishing\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Group<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, public\u00f3 el 8 de febrero<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">un art\u00edculo desarrollado por un grupo de investigadores de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">u<\/span><span data-contrast=\"auto\">niversidades naciones e internacionales, entre los que destaca Sergio Lerma Hern\u00e1ndez, acad\u00e9mico de la <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/ffia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Facultad de F\u00edsica<\/a> de la Universidad Veracruzana (UV).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">La cicatrizaci\u00f3n cu\u00e1ntica omnipresente no previene la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ergodicidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, es el t\u00edtulo de<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0art\u00edculo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en el qu<\/span><span data-contrast=\"auto\">e tambi\u00e9n participaron:\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Jorge\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Hirsch<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Ganievich<\/span><span data-contrast=\"auto\">, i<\/span><span data-contrast=\"auto\">nvestigador del Instituto de Ciencias Nucleares<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico<\/span><span data-contrast=\"auto\">, y sus estudiantes<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Sa<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00fa<\/span><span data-contrast=\"auto\">l\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Pilatowsky<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Cameo y David Villase<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f1<\/span><span data-contrast=\"auto\">or<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Asimismo,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Miguel\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00c1ngel<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Bastarrachea<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Ma<\/span><span data-contrast=\"auto\">gnani<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Lea F<\/span><span data-contrast=\"auto\">erreira<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Santos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, investigadores\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de la U<\/span><span data-contrast=\"auto\">niversidad Aut\u00f3noma Metropolitana y<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Universidad\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Yeshiva<\/span><span data-contrast=\"auto\">, e<\/span><span data-contrast=\"auto\">n Nueva York, Estados Unidos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, respectivamente.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Lerma Hern\u00e1ndez platic\u00f3 que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0hace alrededor de ocho a\u00f1os,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Jorge Hirsch<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Miguel\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00c1ngel<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Bastarrachea<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0empezaron a trabajar en el modelo discutido dentro del art\u00edculo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Despu\u00e9s,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0al notar que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">estudiaban<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0el mismo tema y mostraban inter\u00e9s en aspectos similares, se les uni\u00f3 y el equipo inicialmente formado por tres personas se increment\u00f3, pues se incorporaron al proyecto el resto de los investigadores y estudiantes.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEsta publicaci\u00f3n es la culminaci\u00f3n de un p<\/span><span data-contrast=\"auto\">roceso de crecimiento del grupo,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de cierta manera se consolida.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Destac\u00f3 que \u00e9ste no es el primer art\u00edculo publicado, ya que desde 2014 lo hacen<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0regularmente<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0sin embargo, sus conocimientos y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">hallazgos nunca hab\u00edan sido reconocidos por una revista tan prestigiada,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de alta calidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0e impacto\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que abarca distintas \u00e1reas como:\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">iencias\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">aturales<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">f<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00edsica,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">q<\/span><span data-contrast=\"auto\">u\u00edmica,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">iencias de la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">t<\/span><span data-contrast=\"auto\">ierra<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">b<\/span><span data-contrast=\"auto\">iolog\u00eda,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">lo cual le da mucha visibilidad al trabajo.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De hecho,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0a ra\u00edz de otra publicaci\u00f3n hecha en una revista de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">f<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00edsica de alto impacto, sus investigaciones tienen mayor visibilidad, pues muchos grupos han empezado a citarlos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En el caso del art\u00edculo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">La cicatrizaci\u00f3n cu\u00e1ntica omnipresente no previene la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ergodicidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">pas\u00f3 por un proceso muy riguroso de revisi\u00f3n de pares, a partir del 18 de agosto de 2020, antes de ser publicado por la\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Nature<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Communications<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Finalmente, recibieron arbitrajes muy positivos y lo aceptaron el 13 de enero del presente a\u00f1o.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cComo autor es algo que se celebra y da gusto, sobre todo porque es una revista con un alto grado de impacto\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, expres\u00f3 Lerma Hern\u00e1ndez.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Con relaci\u00f3n al art\u00edculo, e<\/span><span data-contrast=\"auto\">l acad\u00e9mico<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">e investigador<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">quien se enfoca en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">m<\/span><span data-contrast=\"none\">odelos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">a<\/span><span data-contrast=\"none\">lgebraicos e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">i<\/span><span data-contrast=\"none\">ntegrables<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0y sus aplicaciones en<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0sistemas nucleares, de \u00e1tomos fr\u00edos y de \u00f3ptica cu\u00e1ntica<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">resalt\u00f3<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">la investigaci\u00f3n est\u00e1 orientada hacia la posibilidad de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">controlar y entender los sistemas cu\u00e1nticos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">para<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0manejarlos y poder construir computadoras cu\u00e1nticas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">E<\/span><span data-contrast=\"none\">l tema\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">tiene que ver con el caos, entendido como una propiedad de los sistemas f\u00edsicos que se manifiesta de muchas formas, especialmente de dos.<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">Una de ellas es el efecto mariposa o extrema sensibilidad de los sistemas ca\u00f3ticos a condiciones iniciales.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201cSe le llama as\u00ed porque el aleteo de una mariposa puede producir ese peque\u00f1o cambio en la condici\u00f3n inicial<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0o<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0bien,<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0resultados muy distintos.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Esa es una propiedad de los sistemas ca\u00f3ticos, mismos que son muy sensibles a las condiciones iniciales, \u201clo cambiamos un poco y el resultado es muy distinto\u201d, lo cual no ocurre con los sistemas regulares.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Otro aspecto es la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">ergodicidad<\/span><span data-contrast=\"none\">, es decir, cuando se toma un sistema ca\u00f3tico y se deja evolucionar<\/span><span data-contrast=\"none\">:<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0conforme pasa el tiempo las trayectorias llegan a ser muy parecidas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201cLa\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">ergodicidad<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0es una propiedad de los sistemas ca\u00f3ticos<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">y eso permite entender<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0conceptos como la temperatura.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Explic<\/span><span data-contrast=\"none\">o que en los<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0sistemas ca\u00f3ticos existe un conjunto peque\u00f1o de trayectorias que no exploran todo el espacio.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201cLo importante es que esas trayectorias del mundo cl\u00e1sico, cuando uno va al mundo cu\u00e1ntico de los \u00e1tomos y mol\u00e9culas<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0se hacen m\u00e1s evidentes y aparecen estados cu\u00e1nticos que no exploran todas las posibilidades, sino que quedan atrapados alrededor de estas trayectorias que se repiten de los sistemas ca\u00f3ticos\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Sobre lo anterior<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">ya\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">se sab\u00eda\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">su existencia, pero en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">2017 un grupo experimental<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0de la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">Universidad de Harvard<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0descubri\u00f3 ese fen\u00f3meno<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0que<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0hizo revivir el inter\u00e9s por el efecto de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">las\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">trayectorias en los sistemas cu\u00e1nticos, a las\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">se les\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">conoce como:<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0cicatrices cu\u00e1nticas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Por tanto,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">consideraron retomar este tema de gran inter\u00e9s para la comunidad cient\u00edfica, pues el descubrimiento\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">podr\u00eda cambiar la forma en que se logra entender\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">el caos y la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">ergodicidad<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0en los sistemas cu\u00e1nticos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">L<\/span><span data-contrast=\"none\">a intenci\u00f3n es emplear ese control que se tiene sobre los sistemas cu\u00e1nticos para poder construir computadoras cu\u00e1nticas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201cUno puede hacer que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">l<\/span><span data-contrast=\"none\">os \u00e1tomos hagan lo que uno quiere<\/span><span data-contrast=\"none\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">para hacer c\u00e1lculos o una computadora cu\u00e1ntica<\/span><span data-contrast=\"none\">.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Mencion\u00f3 que esos aparatos a\u00fan no<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0son una realidad<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0ni est\u00e1n al alcance de todos porque se requieren\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">condiciones muy particulares para tener el control de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">l<\/span><span data-contrast=\"none\">os \u00e1tomos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">P<\/span><span data-contrast=\"none\">or un lado<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0hay inter\u00e9s por el fen\u00f3meno en s\u00ed, pero tambi\u00e9n hay posibilidades tecnol\u00f3gicas p<\/span><span data-contrast=\"none\">ara<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0controlar y entender los sistemas cu\u00e1nticos<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0manejarlos y construir computadoras cu<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00e1nticas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">El art\u00edculo puede<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0ser<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0consulta<\/span><span data-contrast=\"none\">do<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"none\">en\u00a0<\/span><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41467-021-21123-5\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41467-021-211<\/span><span data-contrast=\"none\">2<\/span><span data-contrast=\"none\">3-5<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_93800\" style=\"width: 730px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-93800\" class=\"size-full wp-image-93800\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-2.jpg\" alt=\"\" width=\"720\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-2.jpg 720w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/02\/260221-FISICA-2-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-93800\" class=\"wp-caption-text\">Lerma Hern\u00e1ndez habl\u00f3 sobre la importancia del art\u00edculo \u201cLa cicatrizaci\u00f3n cu\u00e1ntica ubicua no impide la ergodicidad\u201d<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Se trata de \u201cLa cicatrizaci\u00f3n cu\u00e1ntica omnipresente no previene la\u00a0ergodicidad\u201d, de Sergio Lerma Hern\u00e1ndez y sus colegas de la UNAM, la UAM y la U.\u00a0Yeshiva\u00a0de Nueva York\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":93801,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,61],"tags":[],"class_list":["post-93798","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciencia","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93798"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94100,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93798\/revisions\/94100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/93801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}