{"id":93893,"date":"2021-03-02T10:56:49","date_gmt":"2021-03-02T16:56:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=93893"},"modified":"2021-03-03T12:23:08","modified_gmt":"2021-03-03T18:23:08","slug":"egresadas-uvi-trabajaron-en-fortalecer-la-escritura-en-lengua-totonaca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/regiones\/egresadas-uvi-trabajaron-en-fortalecer-la-escritura-en-lengua-totonaca\/","title":{"rendered":"Egresadas UVI trabajaron en fortalecer la escritura en lengua totonaca"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Maribel Garc\u00eda Santiago y Raquel V\u00e1zquez<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0realizaron investigaci\u00f3n sobre el tema, para obtener\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">el t\u00edtulo de\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">licenciadas en Gesti\u00f3n Intercultural para el Desarrollo<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">La\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">presentaci\u00f3n del d<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">ocumento\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">ecep<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">cional<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0fue parcialmen<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">te en la lengua originaria<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_93894\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/03\/260221UVI-Totonacapan-1-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-93894\" class=\"size-full wp-image-93894\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/03\/260221UVI-Totonacapan-1-100k.jpg\" alt=\"Maribel Garc\u00eda Santiago present\u00f3 su examen profesional en lengua totonaca\" width=\"722\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/03\/260221UVI-Totonacapan-1-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/03\/260221UVI-Totonacapan-1-100k-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-93894\" class=\"wp-caption-text\">Maribel Garc\u00eda Santiago present\u00f3 su examen profesional en lengua totonaca<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">02<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/0<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">3<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/2021,\u00a0<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Espinal<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">, Ver.-<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Maribel Garc\u00eda San<\/span><span data-contrast=\"auto\">tiago y Raquel V\u00e1zquez Mart\u00ednez<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0desarrollaron una investigaci\u00f3n vinculada cuyo resultado fue\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">el documento <\/span><span data-contrast=\"auto\">recepcional <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Malhiwaqlhmaw <\/span><span data-contrast=\"auto\">Xtatsoqni <\/span><span data-contrast=\"auto\">chu <\/span><span data-contrast=\"auto\">Xtachuwin <\/span><span data-contrast=\"auto\">Laktsukaman <\/span><span data-contrast=\"auto\">xalak <\/span><span data-contrast=\"auto\">Jopala<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Puebla<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, con el cual\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">obtuvieron\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">el t\u00edtulo de licenciadas en Gesti\u00f3n Intercultural para el Desarrollo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">(LGID)<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0por la Universidad Veracruzana (UV)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Las j\u00f3venes, quienes estudiaron en la sede Totonacapan de la <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/uvi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Universidad Veracruzana Intercultural<\/a> (UVI)\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de la UV,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">se enfoc<\/span><span data-contrast=\"auto\">aron<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">en el fortalecimiento de las habilidades d<\/span><span data-contrast=\"auto\">e escritura del totonaco en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">hablantes<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Jopala<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Puebla, quienes formaron parte de un\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">grupo d<\/span><span data-contrast=\"auto\">e colaboraci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0para realizar un diagn\u00f3stico comunitario.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">L<\/span><span data-contrast=\"auto\">as estudiantes implementaron\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">diversas estrategias did\u00e1cticas: la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sensibilizaci\u00f3n sobre la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">importancia de su propia lengua,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0reconocimiento y uso de un sistema de escrit<\/span><span data-contrast=\"auto\">ura pr\u00e1ctico en lengua totonaca,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0se\u00f1alizaci\u00f3n en lengua totonaca de los espacios comunitarios<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y elaboraci\u00f3n de textos creativos a partir de fotograf\u00edas captadas por los propios integrantes del grupo.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Todo lo cual cont\u00f3 con\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">la amplia y comprometida participaci\u00f3n de los<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0actores sociales comunitarios.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El documento\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">ecepcional<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">fue\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">escrito parcialmente en totonaco; sin embargo,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">todo el trabajo realizado con el<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0grupo de colaborac<\/span><span data-contrast=\"auto\">i\u00f3n en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Jopala<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0se hizo en la lengua originaria<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">lo que propici\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0un\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">aprendizaje en y desd<\/span><span data-contrast=\"auto\">e la lengua y cultura de la comunidad.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La disertaci\u00f3n oral se llev\u00f3 a cabo en totonaco y espa\u00f1ol, v\u00eda plataforma\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Zoom<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, en las lenguas maternas de cada una de ellas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">No obstante, c<\/span><span data-contrast=\"auto\">abe citar que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Maribel Garc\u00eda es la primera<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0mujer totonaca que posiciona\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">su lengua\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">or<\/span><span data-contrast=\"auto\">i<\/span><span data-contrast=\"auto\">ginaria\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">en la defensa oral de un trabajo acad\u00e9mico, con la mediaci\u00f3n del uso de las tecnolog\u00edas para hacer posible la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">comunicaci\u00f3n intercultural, y as\u00ed o<\/span><span data-contrast=\"auto\">btener el grado de licenciada.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Con ello,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0hizo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">valer sus derechos ling\u00fc\u00edsticos transcrito<\/span><span data-contrast=\"auto\">s en el Art\u00edculo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a09 de<\/span><span data-contrast=\"auto\">l Cap\u00edtulo II<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">la Ley Gen<\/span><span data-contrast=\"auto\">eral de los Derechos Ling\u00fc\u00edsticos de los Pueblos Ind\u00edgenas, que se\u00f1ala<\/span><span data-contrast=\"auto\">:<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0\u201cEs derecho de todo mexicano, comunicarse en la lengua de la que sea hablante, en forma oral o escrita, en todas sus actividades sociales, econ\u00f3micas, pol\u00edticas, culturales, religiosas y cualquiera otras\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De igual forma, la UVI\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cumpli\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0co<\/span><span data-contrast=\"auto\">n lo estipulado en es<\/span><span data-contrast=\"auto\">e mismo cap\u00edtulo, Art\u00edculo 11<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que en parte se\u00f1ala:\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cLas autoridades educativas federales<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y de las entidades federativas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0garantizar\u00e1n que la poblaci\u00f3n ind\u00edgena tenga acceso a la educaci\u00f3n obligatoria, biling\u00fce e intercultural&#8230;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Asimismo, en los\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">niveles medio y superior<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0se fomentar\u00e1 la interculturalidad, el multiculturalismo y el respeto de la diversidad y los derechos ling\u00fc\u00edsticos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La presentaci\u00f3n del documento se desarroll\u00f3 en<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0diciembre de 2020.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">C<\/span><span data-contrast=\"auto\">ont\u00f3 con la intervenci\u00f3n de Juana\u00a0Santes\u00a0G\u00f3mez y Mois\u00e9s Marcos Tirso, estudiante de la LGID, quienes apoyaron en la interpretaci\u00f3n simult\u00e1nea a los miembros del jurado: Rafael Nava Vite y Daisy Bernal Lorenzo. Lo anterior, en apego al reglament<\/span><span data-contrast=\"auto\">o interno de la UVI, que en su A<\/span><span data-contrast=\"auto\">rt\u00edculo 84, Fracci\u00f3n 1, del Cap\u00edtulo I de la Acreditaci\u00f3n de la Experiencia\u00a0Recepcional, garantiza el ejercicio de los derechos ling\u00fc\u00edsticos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Por su parte, Jorge Tino Antonio, historiador e investigador del totonaco, fungi\u00f3 como vocal en la mesa del jurado<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maribel Garc\u00eda y Raquel V\u00e1zquez realizaron una investigaci\u00f3n sobre el tema, para obtener el t\u00edtulo de licenciadas en Gesti\u00f3n Intercultural para el Desarrollo <\/p>\n","protected":false},"author":1775,"featured_media":71169,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54,61,32],"tags":[534,80,1693,1692,1690,1688,1691,1689,470,529,469,143],"class_list":["post-93893","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poza-rica","category-banner","category-regiones","tag-gestion-intercultural-para-el-desarrollo","tag-investigacion","tag-lgid","tag-licenciadas","tag-malhiwaqlhmaw-xtatsoqni-chu-xtachuwin-laktsukaman-xalak-jopala","tag-maribel-garcia-santiago","tag-puebla","tag-raquel-vazquez-martinez","tag-sede","tag-totonacapan","tag-universidad-veracruzana-intercultural","tag-uvi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1775"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93893"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93929,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93893\/revisions\/93929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}