{"id":95570,"date":"2021-04-13T08:00:25","date_gmt":"2021-04-13T13:00:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=95570"},"modified":"2021-04-14T11:55:11","modified_gmt":"2021-04-14T16:55:11","slug":"egresada-uvi-investigo-patrimonio-biocultural-de-san-andres-tenejapan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/general\/egresada-uvi-investigo-patrimonio-biocultural-de-san-andres-tenejapan\/","title":{"rendered":"Egresada UVI investig\u00f3 patrimonio biocultural de San Andr\u00e9s Tenejapan"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><span class=\"TextRun SCXW64568504 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW64568504 BCX8\">\u201cUna forma de hacer frente a la crisis ambienta<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW64568504 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW64568504 BCX8\">l<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW64568504 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW64568504 BCX8\">\u00a0es rescatar nuestras culturas, sus conocimientos tradicionales, su cosmovisi\u00f3n<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW64568504 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW64568504 BCX8\">\u201d<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW64568504 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW64568504 BCX8\">:<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW64568504 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW64568504 BCX8\"> Ang\u00e9lica Daniela Aguilar Granados<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_95571\" style=\"width: 409px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/04\/130421-Egresada-UVI-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-95571\" class=\"size-full wp-image-95571\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/04\/130421-Egresada-UVI-100k.jpg\" alt=\"Para ella, la UVI es un espacio de \u201cexpresi\u00f3n, libertad y resistencia\u201d \" width=\"399\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/04\/130421-Egresada-UVI-100k.jpg 399w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2021\/04\/130421-Egresada-UVI-100k-249x300.jpg 249w\" sizes=\"auto, (max-width: 399px) 100vw, 399px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-95571\" class=\"wp-caption-text\">Para ella, la UVI es un espacio de \u201cexpresi\u00f3n, libertad y resistencia\u201d<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">13<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/04\/2021, Xalapa, Ver.-<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">Ang\u00e9lica Daniela Aguilar Granados present\u00f3 la<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">tesis \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Participaci\u00f3n comunitaria y vinculaci\u00f3n intersectorial para el cuidado del patrimonio biocultural de la cultura nahua y la sustentabilidad en el territorio que conforma el municipio<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de San Andr\u00e9s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Tenejapan<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en la s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ierra de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Zongolica<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, para obtener el grado de Licenciada en Gesti\u00f3n Intercultural para el Desarrollo por la <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/uvi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Universidad Veracruzana Intercultural<\/a> (UVI),\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ede Grandes Monta\u00f1as, de la Universidad Veracruzana (UV).<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El jurado estuvo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">integrado por\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Luis Adri\u00e1n Figueroa\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Cessa<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(a<\/span><span data-contrast=\"auto\">sesor de tesis<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Shantal<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Meseguer Galv\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(l<\/span><span data-contrast=\"auto\">ectora interna<\/span><span data-contrast=\"auto\">) y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Humberto Hern\u00e1ndez Eslava\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">(l<\/span><span data-contrast=\"auto\">ector externo<\/span><span data-contrast=\"auto\">).<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La investigaci\u00f3n\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">est\u00e1 conformada por\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">seis\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cap\u00edtulos:<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">P<\/span><span data-contrast=\"auto\">lanteamiento del problema<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">P<\/span><span data-contrast=\"auto\">anorama general del municipio<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">P<\/span><span data-contrast=\"auto\">atrimonio\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">biocultural<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0d<\/span><span data-contrast=\"auto\">el lugar<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">I<\/span><span data-contrast=\"auto\">nvestigaci\u00f3n vinculada para la gesti\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Fomentando la colaboraci\u00f3n\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">intersectorial\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para el cuidado del patrimonio biocultural de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">San Andr\u00e9s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Tenejapan<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y Reflexiones finales en mi formaci\u00f3n como gestora intercultural para el desarrollo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cMi introducci\u00f3n en San Andr\u00e9s me permiti\u00f3 darme cuenta que a\u00fan hay mucho por hacer, que la colectividad, organizaci\u00f3n, participaci\u00f3n y el respeto a la tierra sigue resistiendo en sus rituales, en las mayordom\u00edas, en las asambleas y que es importante reforzar estos elementos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">y rescatar la memoria colectiva<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, se lee en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">el<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0documento.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Entre las sugerencias que plantea, hay una para las autoridades<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0del\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">lugar<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">y versa sobre<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">la generaci\u00f3n de estrategias para cuidar el medio ambiente, teniendo en cuenta el ecosistema tan rico del municipio y que ha pasado por diversos procesos de recuperaci\u00f3n luego de la deforestaci\u00f3n, de los incendios forestales, de la tala y extracci\u00f3n de especies<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Al tiempo que puso sobre la mesa el planteamiento de elaborar un plan de manejo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ambiental, \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">no con el fin de privatizar el uso de la naturaleza sino para regular las acciones que en ella impactan y saber actuar ante los impactos negativos que pueda tener el ecosistema<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Independiente de los aportes que se buscan desde la Universidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">, al intervenir en regiones interculturales, uno de los aportes de esta investigaci\u00f3n, expuso\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Ang\u00e9lica Daniela Aguilar<\/span><span data-contrast=\"auto\">, tiene que ver con la documentaci\u00f3n\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de un espacio que ha sido poco estudiado.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cSan Andr\u00e9s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Tenejapan<\/span><span data-contrast=\"auto\">, como muchos municipios, tiene un<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">gran riqueza natural y cultural<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que poco ha sido documentada<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, remarc\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0la joven oriunda del municipio de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Acultzingo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Por ello, la intervenci\u00f3n que re<\/span><span data-contrast=\"auto\">aliz\u00f3 incluye la generaci\u00f3n de contenidos sobre el lugar y<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0sobre todo, la participaci\u00f3n y voces de las personas del\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">mismo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cM\u00e1s all\u00e1 de ello, mi tema, tomado desde la perspectiva de patrimonio biocultural, deja ver c\u00f3mo es concebido\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">este axioma<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0por parte de las\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">persona<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Con su trabajo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0pudo observar que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ese patrimonio biocultural est\u00e1 ah\u00ed, se mantiene, \u201cy debido a las relaciones dicot\u00f3micas que se han establecido entre el ser humano y la naturaleza, se encuentra cada vez m\u00e1s en peligro\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Aunado a ello<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">remarc\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">la crisis ambiental<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0invita a reflexionar cu\u00e1n importante es el patrimonio biocultural y seguir\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">con esa relaci\u00f3n que los pueblos originarios mantienen con la naturaleza.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cUna forma de hacer frente a la crisis ambienta<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0es rescatar nuestras culturas, sus conocimientos tradicionales, su cosmovisi\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Creo que mi trabajo es relevante y pertinente dada la situaci\u00f3n\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">socioambiental<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que enfrentamos.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Al preguntarle\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cu\u00e1l fue el mayor reto o desaf\u00edo que enfrent\u00f3 en su intervenci\u00f3n, comparti\u00f3\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que sigue siendo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">la<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0apuesta por el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cambio social<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cEn mi intervenci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">siempre busqu\u00e9 un bienestar com\u00fan, que las\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">personas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0se empoderaran de su patrimonio, pero a veces es un poco complicado incentivar la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">participaci\u00f3n y reflexi\u00f3n\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">n los inicios de la intervenci\u00f3n,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0admiti\u00f3 que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0fue dif\u00edcil que las personas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">participaran<\/span><span data-contrast=\"auto\">:<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0\u201cHubo ocasio<\/span><span data-contrast=\"auto\">nes en que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0las reuniones que realiz\u00e1bamos llegaban pocos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a veces mostraban sus opiniones. Hab\u00eda una\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">participaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0pasiva, con ello me di cuenta que era necesario incluir estrategias\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de animaci\u00f3n o buscar otras formas de que las personas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">participaran<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Poco a poco la poblaci\u00f3n se involucr\u00f3, lo cual permiti\u00f3 que hubiera buenos resultados. Sin embargo,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Ang\u00e9lica<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0consider\u00f3 que se trata de un proceso constante en el que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0es necesario seguir trabajando<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0para lograr una sociedad just<\/span><span data-contrast=\"auto\">a y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">equitativa<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En ese tenor, destac\u00f3 su sentir<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0al ser egresada de la UV<\/span><span data-contrast=\"auto\">I<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0pues para ella, dicha entidad acad\u00e9mica es un espacio de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">expresi\u00f3n, libertad y resistencia<\/span><span data-contrast=\"auto\">, u<\/span><span data-contrast=\"auto\">n lugar donde puedo ser yo, con mi modo de pensar<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0si<\/span><span data-contrast=\"auto\">n que esto sea un problema\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cuando imparti\u00f3 clases, a trav\u00e9s d<\/span><span data-contrast=\"auto\">el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Consejo Nacional de Fomento Educativo, supo de su inter\u00e9s por el trabajo comunitario<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y ello lo complement\u00f3 al llegar a la UVI<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">C<\/span><span data-contrast=\"auto\">ursar ah\u00ed sus estudios superiores\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">le ayud\u00f3 a ver su realidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">, la de su familia y comunidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y cambiarla<\/span><span data-contrast=\"auto\">; as\u00ed como\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ser m\u00e1s cr\u00edtica, comprens<\/span><span data-contrast=\"auto\">iva y emp\u00e1tica<\/span><span data-contrast=\"auto\">, al c<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cUna forma de hacer frente a la crisis ambiental es rescatar nuestras culturas, sus conocimientos tradicionales, su cosmovisi\u00f3n\u201d: Ang\u00e9lica Daniela Aguilar Granados <\/p>\n","protected":false},"author":1775,"featured_media":95571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2347,534,530,1240,470,137,469,143],"class_list":["post-95570","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-general","tag-angelica-daniela-aguilar-granados","tag-gestion-intercultural-para-el-desarrollo","tag-grandes-montanas","tag-licenciada","tag-sede","tag-tesis","tag-universidad-veracruzana-intercultural","tag-uvi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1775"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95570"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95649,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95570\/revisions\/95649"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}